عرفان، آزادی، برابری

                              اندیشه ورزی در جاده یک طرفه !  

 عصرهای جمعه هر هفته از  شبکه اول سیما شاهد پخش سخنرانیهای حسن رحیم پور ازغدی هستیم . نکته جالب توجه در سلسله سخنرانی های جناب پور ازغدی ، بیان مباحث متفاوت در رشته های مختلف علوم انسانی نظیر  فلسفه ، دین ، روانشناسی ، علوم سیاسی  ، تاریخ اسلام ، نقد غرب و ... است .از این رو بسختی می توان پی به تخصص این سخنران برد . بهرحال صرف نظر از خوب یا بد بودن افکار ایشان،  از آنجا که  در مباحث علوم انسانی مناقشات و کنکاشهای فکری و تضارب آرای بسیاری را می توان یافت ، شایسته است که از مسئولین صداوسیما این پرسش ها مطرح شود ۱ . که چرا سایر اندیشمندان علوم انسانی که بعضآ شاید اختلاف نظراتی هم با جناب پورازغدی داشته باشند ، نتوانند از طریق رسانه ملی افکار خود را در جامعه منتشر کنند ؟! ۲ . چرا همیشه در سخنرانی های آقای پورازغدی  ایشان بصورت متکلم وحده ( گاهی هم پرسش و پاسخ کتبی ) جلسات خود را بپیش می برد ، آیا امکان مناظره با سایر اندیشمندان وجود ندارد ؟

نتیجه :

۱)رسانه ملی در حقیقت می بایست متعلق به تمامی جریانات فکری در چهارچوب اخلاق  ،انسانیت و دین باشد .و نه تنها یک نوع گفتار و تفکرخاص

۲)  زمانی ما به جریان تولید اندیشه امیدوارخواهیم بود که تفکرات مختلف با هم به بحث و مناظره بشینند .

      سالروز شهادت نهمین امام شیعیان ، حضرت امام جواد (ع)  تسلیت باد

 امام جواد (ع)  : بر شما باد به تحصيل علم و معرفت ، چون فراگيرى آن واجب و بحث پيرامون آن مستحبّ و پرفائده است .
علم وسيله كمك به دوستان و برادران است ، دليل و نشانه مروّت و جوانمردى است ، هديه و سرگرمى در مجالس است ، همدم و رفيق انسان در مسافرت است ؛ و اءنيس و مونس انسان در تنهائى مى باشد.

برای سرزمینم ...

 شعری که در ذیل می خوانید هدیه ای ارزشمند از سوی یکی از عزیزان نزدیکم است .شایسته دیدم که دراین مجال  آن را پیشروی مخاطبان ارجمند قراردهم .

جاوید و مانگار
نامت پر افتخار
ایران ای سرزمین آریاییها

موطن آزاد مردان
نیک اندیشان

زمانی را بیاد آرید
که یک دل یک نفس بار سفر بستید
کنار نیلگون کارون
علم کردید بیرقها
بپا کردید چادر ها
و ارش نام ایران را
به پیکان کرد در دلها

چه خونها در ره نام وطن دادید
چه فرزندان رستم گون
فریدونها فدا کردید
که تا کورش زند فریاد آزادی
میان بابل و قوم ستمکاران

منم کورش
شاه شاهان
پادشاه چهار اقلیم

تو ای ایران وایرانی
همه آزاد و آزادید
به هر دینی که می خواهید بگزینید
به هر گویش که می خواهید مختارید
به رسمی که مرسومید احرارید

مبر از یاد ایران را
بزن فریاد رعد آسا

جاوید و مانگار
نامت پر افتخار
ایران ای سرزمین آریاییها

                                    مرگ در پاییز ...

بعداز شنیدن اخبار تاسف بار درگذشت هنرمندان بنامی چون مسعود رسام ( کارگردان تلویزیون و سینما ) مهدی سحابی ( نقاش ، مترجم و مجسمه ساز ) امیر قویدل ( کارگردان سینما ) و محسن آراسته ( بازیگر ) در طی ۱۰ روز اخیر !! دیشب   مطلع شدم که  جمشید لایق بازیگر پیشکسوت سینما ، تئاتر و تلویزیون  نیز  چشم از دنیا فروبست ... شگفتا عجب برگریزانی در این پاییز میبینم !

نمی دانم آیا مرگ برای هنرمند معنا دارد ؟  ...  اما به جرات می توانم  بگوییم  بخشی از خاطرات ما عجین با هنرنمایی و خلق آثار هنرمندان  .و ماندگاری فرهنگ ایرانی نیز در گرو زحمت و همت این قشر فرهیخته است .

ازهمین قلم بخوانید :

کز سنگ ناله خیزد ... 

تمام خاک را گشتم به دنبال صدای تو  

خداحافظ چخوف تئاتر ایران ...

                               مازنده به آنیم که آرام نگیریم ... 

امروز مصادف است با سالروز تولد علامه اقبال لاهوری .... نمی دانم که در این مجال  کوتاه به کدامیک از ابعاد شخصیتی اقبال اشاره کنم . اکثر قریب به اتفاق مردم ما  او را به عنوان یک شاعر پارسی گوی هندی می شناسند و بیشتر برغنای ادبی او در تجلی باورهای سلیم و روشنگرانه با استعانت از زبان فارسی تاکید می ورزند . حداقل این شعر معروف او را بارها شنیدیم :     مازنده به آنیم که آرام نگیریم  موجیم که آسوده گی ما عدم ماست ... شریعتی در جائی وی را ایرانی ترین خارجی و شیعه ترین سنی خطاب کرده‌است. عشق و ارادت اقبال به مولانا در جای جای آثار او پیداست و بواضح خود را مروج اندیشه مولانا معرفی می کرد .و رسالتش را تحرک و بیداری مردم مشرق زمین با استعانت از افکار و اندیشه های مولانا  در برابر استبداد و استعمار بیگانه گان می دانست.  براستی که این ذوق و قریحه سرشار ادبی ومعنوی بخشی از شخصیت آن انسان آزاداندیش را تشکیل می دهد که  نام و اندیشه او را جاودانه ساخته است . اما اقبال را نمی توان تنها در سرایش شعر خلاصه کرد .او نخستین کسی بود که طرح تشکیل یک کشور مستقل را برای مسلمانان هند ارائه داد که در نهایت منجر به تشکیل کشور پاکستان شد . حضور در مجلس به عنوان نماینده مردم ، شرکت جدی در جنبشهای آزادیبخش به همراه محمد علی جناح و... در کارنامه سیاسی آن انسان شهیر به چشم می خورد . بهرحال شناخت بهتر شخصیت اقبال ، نیازمند به بررسی دقیق آثار و برهه زمانی او است . بدون شک شاید هم نقدهایی بر اندیشه و افکار اقبال وارد باشد اما ای کاش سنجش و قضاوت ما همیشه با عنایت به دوران فعالیتهای مبارزاتی او باشد و نه اکنون .

                                              امان از حاشیه ها ...

امروز پای درد دل یکی از دوستان نشستم که به شدت از روند روبه رشد مباحث حاشیه ای !!! ونادیده گرفتن اصول اخلاقی و مسایل مهم در محافل مختلف می نالید ! ... طبیعی است که شنیدن اینچنین درددلهایی ما را وادار به گرفتن موضع موافق در محکوم کردن مباحث حاشیه ای و هم نوا شدن با گوینده و تایید سخنان و دغدغه های او می کند . همه می دانیم که در شعار به راحتی می توان سخن از انجام عمل شایسته و دوری جستن از مباحث حاشیه ای و ضد اخلاقی کرد ، اما آیا در عمل خود نیز به چنین اندیشه هایی وفاداریم ؟ ... امروزه در محیطهای مختلف  ، مباحث جنجال برانگیز حاشیه ای وجود دارد و در مواقعی بحدی است که متاسفانه مرزهای عقیدتی و دینی افراد را نیز مورد خدشه قرار می دهند ! کافی است نیم نگاهی  به دعواهای روزمره بیاندازیم . انصافآ در این مجادلات تا چه اندازه به بیان استدلال ،منطق و  حفظ کرامت انسانی توجه می شود ؟؟... در نظرهر انسان آزاده ای نخستین راه جهت  رهایی از این تفکرات  ناسالم و شیطان پسند تمسک به تقوی الهی است. و گام بعدی در این راه افزایش بار مطالعاتی و فرهنگی افراد است . در نظرمن هرچقدر که فرهنگ مطالعه و ارج نهادن به مسایل فکری و پژوهشی افزایش یابد ، افراد کمتر درگیر مسایل حاشیه ای خواهند شد .

                           سرود سبز  زندگی را سر دهیم ...

دیروز در هنگام پخش مسابقه فوتبال میان تیمهای شاهین بوشهر و استقلال تهران ، شعارهایی در نفی و مبارزه با آمریکا (به استقبال روز ۱۳ آبان ) از شبکه سوم سیما نمایان شد. شعارها همان شعارهای دهه ۶۰ بودند که بنا به مقتضیات آن زمان در جامعه منتشر می گردید و درعین حال خاطرات زیادی در اذهان ما زنده می کند .در دوران دبستان و راهنمایی به یاد دارم که نام ۱۳ آبان همیشه عجین با شعار مرگ برآمریکا بود و هیچگاه خاطرات آتش زدن آدمک عموسام (سنبل آمریکا ) و لگدمال کردن پرچم آمریکا از یادم نمی رود... در بروز شیطنتهای آمریکا از بعد از پایان جنگ جهانی دوم درکشورمان جای هیچ شک و تردیدی نیست .بویژه در براندازی ناجوانمردانه دولت مردمی زنده یاد دکترمصدق بواسطه کودتای ننگین ۲۸مرداد و همکاریهای مستمر در سرکوب آزادیخواهان ایرانی در قبل از انقلاب ، همکاری بارژیم بعثی در جنگ هشت ساله  و مسائلی دیگر ، که می بایست بایک نگاه کنشگر به تحقیق پیرامون آنها پرداخت . اما در عین حال می بایست اذعان کردن که شعار مرگ بر آمریکا نباید بعنوان یک شعار مقدس و ارزشی  در سطح جامعه معرفی شود .ضروری است که به  مقتضیات امروز توجه جدی کرد، و موضع گیری هایمان را براساس سیاستهای روز و در راستای کاهش تنش در روابط بین الملل و دفاع از منافع ملی  انجام دهیم . اکنون بعداز سه دهه  از حرکت دانشجویان در تسخیر سفارت آمریکا ، فرصت خوبی است برای نقد و بررسی منصفانه این رویداد تاریخی . نباید فراموش کرد که خرد ، منطق و حکمت ایرانی از روزگاران گذشته زبانزد عالم بود .اکنون جامعه ما بیشتر به امید توام با بیداری و سرزنده گی نیاز دارد . دشمن ما ، در گام نخست نفس اماره و شیطان درون  ما است . همان که روح جوانمردی و صداقت را از کالبد آدمیان خارج می سازد و در هر لحظه ممکن است  شخصیتمان را در معرض کوته بینی و نادیده گرفتن ارزشهای انسانی و اسلامی  و انجام حرکات غیر عقلانی قرار دهد .

 در همین زمینه اینجا را بخوانید

                                         مردی که از تاریخ آمد ...

". . . آنگاه که بدون جنگ و پیکار وارد بابل شدم، همه مردم گام های مرا با شادمانی پذیرفتند. . . نگذاشتم رنج و آزاری به مردم این سرزمین وارد آید. برده داری را برانداختم، به بدبختی آنان پایان بخشیدم..." کوروش کبیر

دو روز پیش چندین SMS با موضوع تبریک هفتم آبان ، روز بزرگداشت کوروش کبیر دریافت کردم . نکته جالب در اینجاست که  زمان  دریافت پیامهای مذکور بعد از ساعت ۲۲ بود ! ... متاسفانه باید به این موضوع اعتراف کنم که  امسال برای اولین بار  نام چنین روزی  را شنیدم و  بعنوان یک ایرانی تاکنون هیچ اطلاعی از مناسبت مذکور  در ذهن نداشتم ! بهرحال شنیدن این خبر ، که  در طول سال روزی را هم  بانام و یاد کوروش کبیر در تقویم ایرانی می توان یافت ،مرا شادمان کرد.  ،اما جالب تر اینکه رسانه ای مستقل ، خودجوش ، نوین و فراگیری  بنام SMS ، مروج این خبر بوده است !

    یا رضا (ع) ، قسم به نام زیبایت که ترجمان رضایت و بخشش و خضوع عاشقانه در برابر معبود است ، قسم به تربت پاک و آل اطهارت ، قسم به کلام نورانی تو  ، قسم به مهر و صبر کبریایی تو  و قسم به همه وجود تو که هشتمیت حجت سرمدی است و همه ایرانیان آزاده و عاشق به تو بعنوان نگین این سرزمین اهورایی می بالند ... ای کاش امشب در کنار تربت نورانیت بودم ، اما متاسفانه اکنون  سعادت زیارت و تبرک جستن از قبور پاکت  را ندارم ... کلام و قلمم در ستایش تو قاصر است ، می دانم که به همه ما نظر داری ، امروز باخود می گفتم که ما چقدر در شناخت تو کوتاهی کرده ایم ! امروز جامعه ما به شدت نیازمند به بینش سلیم و انسانی رضوی است .ای کاش نه در شعار ، بلکه در عمل به سیره اجتماعی و سیاسی تو  وفاداریمان را ثابت کنیم . جهان تشیع به حلم و بردباری تو افتخار می کند ، ای کاش که ما هم قطره ای از آن اقیانوس بیکران منطق و اندیشه انسانی و الهی تو را در وجودمان داشته باشیم . یا ضامن آهو (ع)  ! شنیده ایم و خوانده ایم که مناظره های  کلامی تو با دیگران و حتی دشمنانت  آنچنان سرشار از تواضع ، درایت ، ایمان  و تحمل مخالف بود که سیمای شریعت محمدی  (ص) را جلای دوباره بخشید ... ما امروز در آرزوی احیای سنت الهی تو هستیم .

ای پسر فاطمه (س) ،نور هدی

سبزترین باغ بهار خدا

با تو دل از غصه رها می شود

پاکتر از آینه ها می شود

ای گل گلزار خدا، یا رضا

آینه قبله نما یا رضا

…

                                     زرداندیشان ...

امروزه  در میان هر خانواده ای حداقل یک نشریه زرد یافت می شود .  بدون شک رشد مطبوعات زرد را می توان بعنوان  یکی از دستاوردهای رسانه ای چند سال اخیر در ایران  نامید . از مولفه های اینگونه مطبوعات می بایست به عامه پسند بودن ،  داشتن ساده گی و جذابیت  ، پاسخگویی به نیاز های خانواده  و عدم هرگونه جهت گیری سیاسی  و کاوشهای عمیق فلسفی اشاره کرد .بسیاری از چهره های مطرح  هنری و ورزشی تثبیت و استمرار شهرت  و محبوبیت خود را مدیون این نشریات می دانند و از دگر باید گفت که بخش عمده ای از  فروش  مجلات زرد در گرو چاپ عکس و بیوگرافی ستاره های معروف هنر  و ورزش است .بسیاری از نخبه گان فکری رشد مطبوعات زرد را عامل رخوت در اندیشه ورزی و کنکاش فکری و ترویج روحیه احساسی در میان خانواده های ایرانی می دانند و از دگرسو عده ای دیگر از افراد به شدت حامی اینگونه رسانه ها هستند .البته ناگفته نماند جمعی از دست اندرکاران نشریات زرد برای  ایجاد سپر در برابر چسبهای احتمالی  وگریز  از  دام کلیشه های خودساخته ، نشریه خویش را زرد حرفه ای معرفی می کنند . وبطور جدی تلاشند تا در حین جذب مخاطب عام ، مرز خود را نیز  با نشریات مطرح زرد پر رنگ نگه دارند .

بنظرمن می بایست با پدیده مطبوعات زرد با یک نگاه دقیق کارشناسی نگریست . بهرحال باید پذیرفت که بخش عمده ای از جامعه ما را افراد غیر فعال در حوزه روشنفکری ، فرهنگ و سیاست تشکیل می دهند . اما این دلیل نمی شود که با رشد بی رویه اینگونه مطبوعات و توقیف  و یا عدم حمایت از مطبوعات روشنگر و آزاداندیش ، به باروری و توسعه در امر  فرهنگ و رسانه امیدوار بود .  نباید  از یاد برد که این سرزمین از دیرباز مرکز ثقل و تجلی گاه اندیشه ، ادب، حکمت  بود و مطبوعات نیز  می توانند در تداوم این روحیه و میراث ارزشمند ، در عصرحاضر بخوبی ایفای نقش کنند .    

امروز خواستم  غیبت سه روزه ام را در این فضای مجازی به پایان رسانم ، و اولین روز هفته با نگارش و ثبت یک مطلب جدید در خدمت مخاطبان مهربان و صبور باشم . احساس می کنم که زبان  زیبای شعر و هنر می تواند بسیاری از دردهای جانکاه را التیام بخشد . شعر ذیل را مناسب حال اوضاع امروز دیدم . این همان سروده ای است که در ماههای اخیر و در همان ایام اعتراضات مردمی  و مسالمت آمیز جنبش سبزایران با صدای گرم استاد محمدرضا شجریان شنیده شد. تا هم یاد و نام شاعر محبوب و فقید معاصر ، فریدون مشیری عزیز دوباره زنده شود و هم هنر ، دوباره معنای انسانی و فطری خویش را در تبلور دغدغه های روز به منصه ظهور رساند و مسئولیت هنرمند در برابر دردهای جامعه معنا یابد .

زبان آتش