تراژدی طبقه کارگر ...!!

سریال داستانی زیرتیغ بدون شک یکی از پربیننده ترین مجموعه های تلویزیونی شبکه اول سیما در سال۸۵بود . فرصت را مناسب دانستم تا در این مجال و از زوایای مختلف به بررسی این اثر هنری بپردازم . محمرضا هنرمند در مقام کارگردان پس از کسب تجاربی در سینما و ساخت فیلمهایی چون : ردپایی بر شن ، زنگها ، مردعوضی ، مومیایی ۳ ، دزدعروسکها و... قدم به عرصه تلویزیون نهاد و توانست در این وادی ، مخاطبان بسیاری را مجذوب تجربه جدید خود در رسانه ملی کند . البته نباید از نوشته مخاطب پسند علی اکبر محلوجیان ( بعنوان نویسنده این سریال ) چشم پوشی کرد . محلوجیان در ارائه آثار نوشتاری خود ( در رآس آنها سریال پدرسالار سال ۱۳۷۴ ) ثابت کرده است که بخوبی با سلایق مخاطبان عام آشنا است ....
اما نکات قابل توجه در این وادی :
۱. توجه نویسنده معطوف به طبقات زیرین و لایحه های محروم و تا حدی مظلوم جامعه بود . مهمترین مشخصه آثار رئالیستی نیز پرداختن به همین دسته از اقشار جامعه است . در این میان طبقه کارگر که درطول قرن بیستم سلسله جنبان حرکتهای عظیم سیاسی اجتماعی بوده است ، در این اثرنیز به عنوان محور اصلی داستان بود .
۲. نویسنده سریال قصد داشت که با ایجاد تعلیق در داستان فکر مخاطب را تا انتها به دنبال ماجرا بکشاند . در راستای چنین تدبیری استفاده از کنشهای پررنگ عاطفی ( مخصوصآ از سوی شخصیتهای زن ) قابل تآمل بود . اما نکته حائز اهمیت در این مورد، فائق آمدن احساسات بر عقلانیت داستان بود .نباید فراموش کرد که فرهنگ سازی و اشاعه رفتارهای انسانی تنها با در نظرگرفتن مسائل محز احساسی میسر نخواهند شد . رسیدن این مهم به اندازه خویش محتاج نگرشی عقلایی نیز خواهد بود .
۳. فرمول شناسایی قاتل اصلی یکی از شخصیتهای تاثیرگذار داستان ، خاطرات مشاهده سریال سنگ وشیشه ( ساخته جمشید حیدری۱۳۷۳) را در یادها زنده کرد .ای کاش در این سریال ترفند جدید و غیر کلیشه ای اتخاذ می گردید !!
۴. بازی قدرمتند بازیگرانی چون پرویز پرستویی ، فاطمه معتمد آریا و کوروش تهامی را می توان یکی از نکات تحسین برانگیز مجموعه زیر تیغ بشمار آورد . اما آنچه که بعنوان بازی از سیاووش طهمورث شاهد بودیم ، متآسفانه وفاداری به همان کلیشه های غلو شده گذشته خویش بود .که البته این موضوع ریشه در نوع بازیگیری از سوی کارگردان و همچنین ترسیم شخصیت توسط نویسنده نیز دارد.
.... با این همه تفاسیر می توان گفت که ساخت سریالهای آموزنده و تآثیرگذار می تواند وجه علمی و در عین حال مردمی رسانه ملی را پررنگ کند .