میلاد مسعود مولود کعبه ، امام علی (ع) بر آزادگان جهان مبارک باد
یک قرن مشروطه خواهی ....
چهاردهم مرداد امسال مقارن است با صدمین سالگرد پیروزی انقلاب مشروطیت ایران....
واقعه ای عظیم ، که به جرآت می توان از آن به عنوان یکی از رویدادهای جریانساز در کل
تاریخ ایران یاد کرد ....
با گذشت یک قرن از صدور فرمان مشروطیت هنوز بسیاری از ناگفته ها را می توان از دل
حوادث آن کشف کرد و از سوی دیگر ، معیارها و آرمانهای آن جنبش را در برهه کنونی مورد
ارزیابی قرار داد .
حرکت مشروطیت با طرح شعارهای ارزشمندی چون تآسیس عدالتخانه ، تفکیک قوا،
برگزاری انتخابات آزاد ، مردودساختن مشروعیت سنتی و موروثی حاکمان و در مقابل
معرفی مشروعیت مدرن و دموکراتیک ، آزادی مطبوعات ،تشکیل انجمنها و اصناف مستقل
تشکیل مدرسه به جای مکتبخانه و ... آغاز شد اما اکنون مشاهده می کنیم که تحقق
این شعارها به نحو شایسه ،در طول یک قرن در هاله ای از ابهام قرارگرفته است ....
برای جلوگیری از پیچیده گی کلام ، توجه مخاطبان محترم را به چند نکته کوتاه ، دراین وادی
جلب می کنم :
۱.. انقلاب یا اصلاح : بدرستی نمی دانم که بایدچه عنوانی را پیشوند جنبش مشروطیت ساخت ،
انقلاب یا اصلاح ؟ ... هرچند که از گذشته ایام تاکنون از مشروطیت به عنوان انقلاب یاد می کنند..
اما باید توجه داشت که انقلاب مترادف با یک دگرگونی عظیم و بنیادین است ..
در جنبش مشروطیت ملت و کشور با دستاوردهای ارزشمند و توسعه طلبانه ای روبروشدند ،
تا جاییکه چالش سنت و مندرنیسم به وضوح در جای جای جامعه هویدا گردید ، اما به شهادت
تاریخ ، اقدامی در جهت براندازی سلطنت صورت نگرفت !! و همین امر موانع فراوانی در راه نیل
به اهداف آزادیخواهانه ، پیشروی ملت قرار داد ...
۲.. تکرار تراژدی استبداد : رویداد یک انقلاب عظیم مستلزم بسترسازی عمیق فکری و تولید
اندیشه های دموکراسی خواهانه است . به عنوان مثال می توان وقوع انقلاب ۱۹۷۸فرانسه
را اندیشه های لیبرال روسو و منتسکیو قلمداد کرد . و یا انقلاب شکوهمند ۱۶۸۸انگلستان را
در سیطره اندیشه های جان لاک جستجو کرد ... این اندیشمندان بزرگ با شناخت دقیق از
جامعه بومی خود و براساس واقعیت های موجود اقدام به نظریه پردازی و بسترسازی کردند .
و نتیجه آن بسترسازی ها ، عملیاتی کردن شعارهای انقلابهای مذکور و زنده نگه داشتن آنها
بود ... اما در حرکت مشروطه خواهانه ایران برخی از نظریه پردازان آن جریان ، بدون توجه
به راههای عمیق مبارزه با استبدادایرانی و شرایط روز ، و به صرف تقلید از مدلهای غربی
اقدام به نظریه پردازی کردند ... و این سطحی نگری ها باعث پایمال شدن بسیاری از
رشادتهای انقلابیون مشروطه خواه و عدم استمرار آرمانهای دموکراتیک آنهاشد ...
چنانچه که به گواه تاریخ، اندک زمانی پس از پیروزی مشروطه خواهان ، دوباره استبداد
حاکم گردید ...!! ....
جنبش مشروطیت در اندک زمانی به پیروزی رسید و همین طور در کوتاهترین زمان هم
از میان رفت .... اما با وجود تمامی کاستی ها و نقاط ضعف ، جرقه ای در دل تاریکی بود .
مشروطه و مشروطه خواهی پاسخی بودند به عقبمانده گی ناشی از استبداد سنتی ،
پس از آن در بزنگاههای تاریخی همچون استقلال صنعت نفت ، ۱۵خرداد، ۲۲بهمن و.....
... ۲خرداد۷۶ آثار آن جرقه ارزشهای خود را عریان ساخت .
اما نکته دیگر در نحوه ارائه مستندات تاریخ جنبش مشروطیت است . امری که متآسفانه
در مواقعی دستخوش سلایق فردی و خودسانسوری های کاذب می شود .
بعنوان نمونه نقش ارزشمند سرداران جان برکف ایل غیوربختیاری که نقش بسیار مهم
خویش را در ماجرای فتح تهران به خوبی و جوانمردانه ایفا کردند.اما دریغ از ..........
بهرحال امیدواریم که تلخی های یک قرن مشروطه خواهی دیگر در سیکل استبداد
شرقی تکرار نگردد . بدیهی است که چاره ای جز فرهنگ سازی و ارج نهادن به اصلاحات
فراگیر در چهارچوب تعاملی سازنده وجود ندارد ...
